Artikel uit Eindhovens Dagblad van 31-12-2002

Woonboerderij van Ommelse familie Swinkels verwoest door brand

Na één knal alles kwijt

Door Michiel Elands

Dinsdag 31 december, Marjo Swinkels wordt diep in de nacht wakker van een knal. Ze heeft geen idee of het een inbreker is of misschien een auto-ongeluk voor de deur. Ze maakt haar man Wim wakker en die gaat naar beneden. Het is 2 maart 2002.

De familie Swinkels (Foto Ton de Hond)

'Het enige wat ik zag was een vuurzee', blikt Wim, na een lange adempauze, terug. 'Ik dacht alleen maar 'vlug, vlug, vlug allemaal eruit'. Het huis kraakte, piepte, jankte.'

Hij rent naar boven, alarmeert zijn vrouw en ze vluchten met ieder een kind op de arm en met de hond via de voordeur naar buiten. Marjo: 'De sleutel zaten gelukkig gewoon in het slot zitten, je moet er niet aan denken dat je die nog had moeten zoeken.'

De woonboerderij van de Ommelse familie Swinkels gaat in vlammen op. Marjo waarschuwt de buurman. De brandweer is snel ter plekke, maar het huis is niet meer te redden. Marjo belandt in een lichte shocktoestand en 'trilt' tot rond het middaguur. De kinderen huilen vooral. En Wim voelt zich helemaal leeg en realiseert zich langzaam dat hij en zijn gezin in één keer hun 'hele hebben en houwen' kwijt zijn. Dan is er paniek onder de omstanders. 'Waar is Linda?', roept de buurman. 'Waar is jullie andere dochter?', herhaalt de brandweerman. Wim heeft zich voor de buitenwereld afgesloten en geeft pas na vijf keer vragen het geruststellende antwoord. Die is uit logeren.

Stacaravan

Marjo en Wim zitten aan een kleine tafel in de stacaravan waar ze al negen maanden wonen. Aan de wand zijn de bouwtekeningen geplakt van de nieuwe woonboerderij. Een paar meter verderop stampen de werklui een kopie van het oude huis uit de grond.

'Dat vuur zo verwoestend kan zijn.' Een zin die Wim (38) zich meerdere malen laat ontvallen en elke keer opnieuw die verbazing: 'zo verwoestend'. Van de inventaris is niks onbeschadigd gebleven. 'Van de slaapkamer waar we even daarvoor nog lagen te slapen, hebben we helemaal niks kunnen terugvinden', benadrukt Marjo (38).

Aan steun uit hun directe omgeving heeft de familie Swinkels na de brand geen gebrek. Kleding en speelgoed krijgen ze onmiddellijk te leen en een bevriende campingbaas geeft het gezin onderdak in een stacaravan op hun eigen grondgebied. Marjo: 'Wat ik vooral miste was een gevoel van thuis, daarom was ik heel blij dat we heel snel weer op ons terrein konden wonen, al is het in een caravan.'

De dagen na de brand gaat het gezin meerdere malen naar de resten van het huis kijken. Wim: 'Elke keer heel eventjes, want er is toch niks van de spullen over.' In de nachtelijke uren praten Marjo en Wim veel over wat ze kwijt zijn, wat ze moeten regelen en hoe ze de kinderen bij de verwerking moeten betrekken.

'Toen deze zomer in Roermond zes kinderen omkwamen bij een woningbrand, realiseerde ik me eigenlijk voor het eerst dat we vooral geluk hebben gehad dat we er nog allemaal zijn', zegt Marjo. 'Dat het ook anders had kunnen aflopen.'

'Wat als jij nu niet wakker was geworden?', vroeg de oudste dochter Monique (7) toen ze op school over Roermond had gehoord. Marjo: 'Ik wist daar even geen antwoord op te geven. Later heb ik haar verteld dat papa dan waarschijnlijk wakker was geworden of zij of Floortje, de hond.'

Natuurlijk heeft Wim zichzelf meerdere malen afgevraagd waarom hij die knal niet heeft gehoord. Het gaat nog steeds ten koste van zijn nachtrust: 'Voor de brand sliep ik altijd als een os, nu word ik regelmatig wakker.'

Vooral de dochters (Linda (5) en Monique) herinneren zich de brand goed. 'Monique heeft in het begin wel nachtmerries gehad. Ik merk ook dat de kinderen in paniek raken als ze even alleen zijn. Zelfs als ik de tuin in loop. We praten daarom veel met de kinderen.

Speelgoedwinkel

Kleine Willem (3) racet met een tractor door de kamer en schreeuwt om medespelers voor verstoppertje. Willem illustreert wat Marjo eerder al zei: 'De tijdelijke woonruimte, twaalf bij vier meter, is wel eens te klein voor de kinderen om te spelen en dan is er echt geen ruimte meer voor mij om te strijken.' 'Het is leuk voor een vakantie, maar krap om in te wonen', verzekert Wim. Neem nou de slaapkamer met een gangpand van een liniaal breed. 'Dat is achteruit eruit lopen.'

Klagen hoor je de familie Swinkels overigens niet. Ze missen wel de foto's, erfstukken en de 'eerste dingen van de kinderen', maar de meeste andere spullen zijn vervangbaar. Er staan al weer acht dozen met daarin knuffels, speelgoedauto's en blokken in de kamer opgestapeld.

Daar wil Marjo nog wel even iets bij vertellen, want net na de brand heeft ze de kinderen meegenomen naar de speelgoedwinkel. Ze mochten allemaal iets uitkiezen, wat ze maar wilden. 'Monique koos een stickerboekje van K3, Linda een dokterssetje en Willem een onbenullige tractor. Ik was voor 25 euro klaar. Dat ze alles verloren hadden en met zo weinig tevreden waren, heeft me diep geraakt.'

De oorzaak van de brand is waarschijnlijk een defect in de verwarmingsketel geweest. 'Het was zeker een oude kachel', heeft Marjo de afgelopen maanden vaak gehoord. 'Niet dus, een hoogrendementsketel van tweeënhalf jaar oud. Bij de jaarlijkse controle een half jaar eerder was de ketel nog 'keurig netjes in orde'. Waarschijnlijk is er iets misgegaan met de gasklep, dat komt hoogst zelden voor.'

Toen het echtpaar een rieten dak liet leggen, hebben ze de brandveiligheid van het huis nog eens goed onder de loep genomen. Marjo: 'We hadden overal gevelkacheltjes hangen en hebben toen voor de brandveiligheid besloten om centrale verwarming aan te leggen.' Op last van de verzekering hadden ze brandmelders opgehangen, waar ze overigens niet graag op hadden gewacht. 'Die gingen af toen we buiten stonden', herinnert Wim zich.

Rieten Dak

Wim loopt over het terrein waar de muren van de nieuwe boerderij al klaar zijn. Alleen de boom die voor de helft zwartgeblakerde takken heeft, draagt de sporen van de brand. In maart, een jaar na dato, hoopt de familie het nieuwe huis in te richten. Rookmelders komen overal in het huis te hangen en worden zo geschakeld dat ze allemaal tegelijkertijd afgaan. Verder komt er een tweede trap om een extra vluchtweg te hebben. Wim: 'In het begin denk je aan rigoureuze maatregelen: ik wilde nooit meer een rieten dak en voor de ketel wilde ik een bunker bouwen. Later relativeer je alles en blijkt de kans dat wij ooit nog zoiets meemaken heel klein is. We nemen gewoon weer een rieten dak, omdat we dat het mooist vinden, maar met een betonnen geraamte eronder.'

De Ommelnaar is een pleitbezorger voor brandpreventie geworden. 'Ik weet niet hoe vaak ik het de afgelopen maanden tegen mensen heb gezegd: zorg dat je goed verzekerd bent, zorg voor rookmelders, zorg dat de sleutel op de deur zit, laat de tv niet op stand-by staan. Denk niet te snel 'wij hebben het goed voor elkaar'. Wij hadden het toch ook goed voor elkaar? Het gevoel 'dat overkomt ons niet' hebben wij alleen niet meer.'