De warmtepomp, voor- en nadelen, milieu impact en werkelijke kosten.
Kostenvergelijking warmtepomp en elektrische vloerverwarming, de installatiekosten
Flamco warmtepomp

De warmtepomp verheugt zich in een toenemende belangstelling. Vanuit milieu-oogpunt is dat enigszins te begrijpen. Maar voor een goed kostenplaatje is een vergelijking tussen warmtepompen en andere systemen toch belangrijk om een goede keuze te maken. Die proberen we hier te geven.

Investeringskosten brine warmtepomp

Een complete brine/water warmtepomp installatie, inclusief de bron, de vloerverwarming en de warmwatervoorziening, komt op een investering van minimaal €20.000. Voor elektrische vloerverwarming incl. elektrische warmwatervoorziening in dezelfde woning bent u zo’n € 5.600 kwijt. Dat is een verschil van € 14.400 (een evt. subsidie is daarin niet meegerekend).

Klik hier als u denkt dat de warmtepompen een geheel nieuwe ontwikkeling zijn

Gebruikskosten brine/water warmtepompen

Met een brine/water warmtepomp bespaart u zo’n € 350 tot max. € 600 per jaar t.o.v. een gas HR ketel. Gaan we uit van € 600 het beste geval dus, dan is de terugverdientijd van die brine/water warmtepomp 24 jaar! U heeft in die tijd dan minimaal 1 en misschien wel 2 keer een nieuwe warmtepomp nodig. omdat de oude versleten is.

Anders gezegd, in vergelijking met een warmtepompinstallatie kunt u met een elektrische vloerverwarming 24 jaar lang gratis stoken. Tegen dezelfde of lagere stookkosten. En als u die € 14.400 reeds bezit en nu belegt, stookt u uw hele leven gratis….

Kosten lucht/water warmtepomp
Foto Consumentenbond

Voor lucht/water warmtepompen, vooral in Nederland veel aangeboden omdat er geen bronboring nodig is, bent u een investering van nog altijd minimaal € 10.000-13.000 kwijt, als u hem op een bestaande CV installatie aansluit. Dat lijkt aantrekkelijk maar… is het dat ook?

  • De lucht/water warmtepomp is in praktijk lang niet zo energiezuinig als de brine/water warmtepomp. Juist in Nederland, bij buitentemperaturen tussen +5 tot -2 graden zijn, werken de die warmtepompen heel vaak in ontdooi-bedrijf. Eenvoudig omdat de verdamper in de vochtige buitenlucht steeds weer bevriest. Dat kost gewoon elektrische stroom zonder ook maar iets op te leveren.
  • Bij nog wat lagere buitentemperaturen wordt de COP (rendement dus) ook steeds lager. Meestal lager dan 2, vooral als de warmtepomp aangesloten is op een CV met radiatoren. En die ook uw warm water moet leveren. De aanvoertemperatuur vanaf de condensor moet dan toch minimaal 60 graden zijn. En juist die hoge temperatuur maakt de warmtepomp een stuk minder efficiënt. *
  • Dat rendement wordt nog lager als u de lucht/water warmtepomp ook gebruikt voor uw warme (douche/keuken) tapwater. De boiler zelf moet dan altijd (24 uur per dag, 365 dagen per jaar) een temperatuur van minimaal 55 graden hebben. Dat is nodig ter voorkoming van legionella.**
  • Samengevat: bij temperaturen van 5 graden en lager gaat de warmepomp regelmatig in ontdooibedrijf, vaak meer dan 3x per uur. Dat kost stroom zonder iets op te leveren. Hoe hoger de temp. van uw CV installatie en/of warm tapwater boiler moet zijn, des te slechter is het rendement. Zie ook deze link.

Dat alles betekent dat een lucht/water warmtepomp v.w.b. stookkosten nog nauwelijks aantrekkelijk is maar wel onevenredig veel kost.

*Rendement en COP

Het COP getal geeft de prestatie van de compressor van de warmtepomp, inclusief de bij de warmtepomp vast ingebouwde componenten. De extra stroom die nodig is voor circulatiepompen, opvoerpompen, ventilatoren, kleppen en verwarmingselementen (soms wel tot 6 kW vermogen) wordt daarin niet mee berekend. Dat verbruik alleen al is meestal hoger dan dat van de compressor zelf. Maar ja, hetzelfde geldt ook voor het stroom-verbruik van uw huidige CV ketel (pomp(en), ventilator, elektronica). Of weet u toevallig wel hoe hoog dat op jaarbasis is?

Die COP wordt af fabriek opgegeven op basis van de meest gunstige arbeidsomstandigheden, dwz voor een lucht-warmtepomp:

  • Buitentemperatuur 10 graden
  • Verdampertemperatuur 5 graden

en binnen:

  • Aanvoertemperatuur binnen 35 graden
  • Retourtemperatuur 33 graden

Voor een water/Brine warmtepomp:

  • Brontemperatuur 8 graden
  • Retourtemperatuur 5 graden

en binnen:

  • Aanvoertemperatuur binnen 35 graden
  • Retourtemperatuur 33 graden

Bij hogere aanvoertemperaturen, b.v. is de COP een belangrijk stuk lager. Dat geldt als u radiatoren gebruikt en ook warm water van de warmtepomp. Bij 5 graden of lager, en met een hoge CV aanvoertemperatuur, zakt de COP nog verder. En kan zelfs een waarde kleiner dan 1 bereiken.

**Warm water uit de warmtepomp

Warmtepompen werken het meest efficient bij een klein temperatuurverschil tussen bron en de aanvoer. Maar voor uw sanitair warm water moet u met een warmtepomp altijd een boiler gebruiken, die 24 uur per dag, 365 dagen per jaar het water op minimaal 60 graden houdt. En dat terwijl u per dag meestal nog geen uur lang warm water gebruikt! De rest van de tijd verliest de boiler voortdurend warmte die door de warmtepomp moet worden aangevuld! Vergelijkt u dat eens met een doorstroomverwarmer.

elektrische doorstroomverwarmer
COP opgaves van fabrikanten

De door warmtepomp-fabrikanten opgegeven COP (en dus uw stroomkosten) gelden dus alleen voor de warmtepomp zelf, nooit meegerekend zijn de stroomkosten voor b.v. de circulatiepompen (bij vloerverwarming rekent u met 400 kWh per jaar per vloerverwarmingsunit/pomp), extra aangebrachte verwarmingselementen (meestal 6 kiloWatt) in de altijd noodzakelijke boiler(s) en de extra benodigde elektrische ontdooi-elementen.

Zo verliest een moderne 300 ltr. boiler bij een watertemp. van 65° per dag 2,4 kWh aan warmte, ofwel 876 kWh per jaar! (geg. uit handleiding Itho boiler).

Tel daar het pompverbruik van 400 kWh bij op en het verlies alleen door deze randapparaten is al 1.276 kWh per jaar… 

Alleen al op basis van dit getal is het toch grote aantal klachten over het hoge stroomgebruik van vele warmtepompinstallaties goed te begrijpen. 

Vergelijking met infrarood vloerverwarming
Kosten aanleg infrarood vloerverwarming

Voor een gemiddelde eengezinswoning kost de aanleg van elektrische infrarood verwarming rond de € 4.000. Daarvoor heeft u alle benodigde materialen, regelingen enz. Bijkomende kosten voor de aanleg variëren, bij een bestaande woning zal wellicht eerst extra isolatie worden aangebracht, ook in de vloer. Maar die kosten zou u in dezelfde woning ook voor een ander verwarmingssysteem hebben gemaakt. Bovendien is de aanleg van de kabels of matten in de vloer gemakkelijker en minder kostbaar dan de aanleg van een watergedragen vloerverwarming.

Berekening benodigd vermogen vloerverwarming
elektrische vloerverwarming

In onze ervaring worden hier erg vaak kostbare fouten gemaakt. Te vaak wordt uitgegaan van het vermogen van een bestaande CV ketel om de warmtebehoefte te berekenen, in plaats van uit te gaan van de warmtebehoefte van de woning, die eenvoudig uit de warmteverlies berekening kan worden gehaald. Als u dat wel doet dat ziet u dat de aanwezige CV ketel eigenlijk altijd over een 5 tot 10-voudige overcapaciteit beschikt. Voor een redelijk tot goed geïsoleerde woning met 100 m2 woonoppervlak heeft u aan verwarmend vermogen nooit meer dan rond 7 kW nodig, in een nieuwbouw woning zelfs minder dan 5 kW en in een nieuwbouw rijtjeshuis nog minder. Omdat bij infrarood (vloer)verwarming iedere kamer individueel geregeld wordt en u nooit alle kamers tegelijkertijd warm houdt, wordt er daarvan effectief nooit meer dan maximaal 3,5 kW gebruikt, en dat alleen bij extreme vorst.

Verbruik infrarood vloerverwarming

Voor dit type verwarming geldt dat iedere kWh gebruikte stroom ook wordt omgezet in nuttige warmte. Er is dus geen verlies, er is geen hulpapparatuur die stroom vreet en niets oplevert. De genoemde woning zal dan voor verwarming ongeveer 4.000 tot 4.500 kWh per jaar gebruiken wanneer hij vrijstaand is, en ongeveer 3.000 kWh per jaar wanneer het een tussenwoning is.

Warm water voorziening

De zuinigste methode is om een elektrische doorstroomverwarmer (doorstromer of elektrische geiser) toe te gebruiken. Die houdt het water niet onnodig warm wanneer u het niet gebruikt en komt uit met een stroomgebruik van zo’n 32 kWh per m3 warm tapwater. Voor een douchebeurt van 5 min. gebruikt u rond 30 liter warm water, dat kost dus  minder dan 1 kWh. Dat is per persoon rond 350 kWh per jaar. Een doorstroomverwarmer met voldoende capaciteit kost niet meer dan € 395. 

Samenvattend

Met infrarood vloerverwarming en een doorstroomverwarmer voor warm tapwater is uw stroomverbruik even hoog als met een brine-warmtepomp, en zelfs lager dan met een lucht-warmtepomp! De totale kosten zijn altijd aanzienlijk lager want: geen onderhoud en voor de infrarood vloerverwarming een bijna onbegrensde levensduur, dus nauwelijks afschrijving.

Daarom is ons advies: neem uw besluit pas nadat u alle andere mogelijk-heden ook serieus hebt onderzocht.
Inclusief de (jazeker die is er) elektrische CV ketel.